De jaarlijkse publiekslezing Lof der Geneeskunst ging dit jaar over DNA. Drie toponderzoekers vanuit de Erasmus Universiteit Rotterdam en het Erasmus MC bieden elk hun eigen perspectief. ‘Sinds het menselijk genoom in 2000 voor het eerst vanuit het Witte Huis getoond werd, is er een heleboel veranderd.’
‘Wetenschap begint vanuit passie’, met die woorden opent RvB-lid Joke Hendriks Lof der Geneeskunst 2026. Die passie klinkt door in de woorden van de drie onderzoekers die dit jaar op het podium stonden: Hub Zwart, Ype Elgersma en Sam Riedijk. ‘De sprekers van vandaag bieden een filosofisch, medisch en maatschappelijk perspectief op DNA-onderzoek’, aldus Hendriks. ‘Ze vertellen hoe DNA-onderzoek in de afgelopen decennia is doorgedrongen in het Erasmus MC en de samenleving. Het is een bron van kennis die steeds meer vakgebieden met elkaar verbindt.’ Lof der Geneeskunst terugkijken? Dat kan via de livestream.
Het filosofische perspectief
‘Ken Uzelf’, was de boodschap van het Griekse orakel van Delphi. En ook de belofte waarmee het Human Genome Project wereldkundig werd gemaakt vanuit het Witte Huis in 2020. Die belofte is volgens Hub Zwart niet helemaal waargemaakt. ‘Zoals het vaak gaat met innovatie, komt er eerst een piek van overspannen verwachtingen, daarna volgt het dal van de desillusie en vervolgens bereiken we het plateau van productiviteit.’
‘Sinds die dag in 2000 heeft DNA-onderzoek de medische wereld, maar ook de filosofie grondig veranderd,’ zegt Zwart. Maar de belofte van het Human Genome Project is volgens hem niet helemaal uitgekomen. ‘Ons DNA is niet ons noodlot, het is toch iets ingewikkelder dan we dachten.’ Hij noemt een paar zinnen uit een gedicht van Jean Pierre Rawie:
"Mijn lot, en al mijn doen en laten | en waar ik ga en waar
ik sta, |
blijkt plotseling in hoge mate | gestuurd door genetica"
‘Een prachtig gedicht,’ besluit Zwart, ‘maar we zijn niet ons genoom. We zijn het resultaat van interactie tussen ons genoom, omgeving en cultuur. Het menselijk bestaan is complex. We zijn een proces.’
Lof der Geneeskunst 2026
Verder stond tijdens Lof der Geneeskunst stond de toekomst van DNA-technologie centraal, vanuit zowel medisch als maatschappelijk perspectief. Hoogleraar Ype Elgersma liet zien hoe nieuwe genetische therapieën hoop bieden voor mensen met zeldzame erfelijke aandoeningen. Aan de hand van het verhaal van Inti, een meisje met een unieke genetische afwijking, vertelde hij hoe wetenschappers werken aan ‘genetische pleisters’ om fouten in het DNA te corrigeren. Medisch psycholoog Sam Riedijk belichtte de ethische en maatschappelijke vragen die deze ontwikkelingen oproepen. Wat als we het DNA van toekomstige kinderen kunnen aanpassen, en wie bepaalt waar de grenzen liggen? Met haar DNA-dialogen betrekt ze burgers bij deze belangrijke keuzes. Beide bijdragen benadrukten niet alleen de enorme mogelijkheden van genetische technologie, maar ook het belang van een breed maatschappelijk gesprek over de toekomst ervan.
- Meer informatie
Voor persverzoeken kunt u contact opnemen met onze persvoorlichter Eddie Adelmund (adelmund@esphil.eur.nl)
