Op donderdag 12 februari 2026 nam Gijs van Oenen afscheid van de Erasmus School of Philosophy (Erasmus Universiteit Rotterdam) met zijn afscheidsrede getiteld Avonturen van de dialectiek. Na een loopbaan die bij de faculteit begon in 1994, reflecteerde hij op zijn persoonlijke en academische reis door de filosofie.
Afscheidsrede
In zijn afscheidsrede weeft Gijs van Oenen een tapijt van persoonlijke observaties en academische projecten, waarbij de 'dialectiek' de rode draad vormt. Hij beschrijft dialectiek als een "kennisgreep" die even naoodzakelijk als onmogelijk is, waarbij het werkelijk interessante gebeurt in het 'negatieve' of het onvoorziene. Van Oenen blikt terug op zijn werk over maatschappelijke thema's zoals gedogen, interpassiviteit en de 'overspannen democratie'. Hij voert de luisteraar mee van een herinterpretatie van de Odyssee naar de filosofische, muzikale en persoonlijke drijfveren van Theodor Adorno en zijn Frankfurter Schule bondgenoten. Zijn kernboodschap is dat dialectiek niet slechts een abstracte theorie is, maar ook een vorm van zelfonderzoek waarbij de filosoof als persoon onvermijdelijk wordt meegenomen in het proces. De rede mondt uit in een pleidooi voor een 'inclusieve dialectiek' die het persoonlijke en het politieke verbindt via theatrale en esthetische weg.
