Metropolitane Mozaïeken: De alchemie besturen

In zijn lezing waarschuwt Gerrits ervoor om stedelijke verandering te behandelen als een deterministische of puur visionaire exercitie. In plaats daarvan benadrukt hij dat succesvolle transformaties voortkomen uit een samenspel van omstandigheden: onder andere flexibel bestuur, ondernemingszin en tijdige externe druk. Hij heeft kritiek op de heersende maar fantasieloze ‘one size fits all’-visies die de hedendaagse stadsplanning over de hele wereld domineren. Deze komen tot uiting in de wildgroei aan glazen torens, gehomogeniseerde rivierfrontontwikkelingen en de alomtegenwoordige ‘smart city’-retoriek. Die visies zijn symptomen van een diepere culturele convergentie – ‘techno-logos’ – die voorrang geeft aan westerse, marktgedreven visies op vooruitgang. 

Om dit tegen te gaan introduceert Gerrits het concept van liminale verbeelding: een manier van denken die bewust de grens tussen bekende praktijken en onverkenbare mogelijkheden inneemt. In plaats van sjablonen te kopiëren om de onbekende factoren in te vullen, zouden planners nieuwe cartografieën moeten ontwikkelen die geworteld zijn in het kenmerkende sociale, culturele en ecologische weefsel van elke plaats. Gerrits bouwt voort op het werk van denkers als Yuk Hui, sociologen als David Byrne en kunstenaars als Pauline Oliveros om te illustreren hoe zintuiglijke betrokkenheid en interdisciplinaire dialoog nieuwe wegen voor stedelijk bestuur kunnen openen.

Deze liminale verbeeldingen leiden vervolgens tot een methodologische benadering voor het bestuderen van stedelijke transformaties die de diepe complexiteit erkent die deze transformaties aandrijft. Gerrits pleit voor een benadering die casusgerichte diepgang combineert met structuurvergelijking tussen steden, waarbij hun ritmes, cycli en opkomende resultaten in kaart worden gebracht. Door bifurcatiepunten en aantrekkingsbekkens te identificeren—momenten waarop uiteenlopende uitkomsten mogelijk worden—kunnen onderzoekers en praktijkmensen beter anticiperen waar beleidsinterventies het meest effectief zullen zijn om positieve stedelijke verandering te creëren.

Gerrits roept wetenschappers, beleidsmakers en burgers op om verder te gaan dan statische, sjabloongedreven visies en een genuanceerd, vergelijkend en zintuiglijk onderbouwd begrip van complexe stedelijke verandering te omarmen. Alleen door zo'n gebalanceerde, op bewijs gebaseerde aanpak kunnen steden de complexiteiten van de 21e eeuw navigeren terwijl ze het unieke karakter behouden dat elke stedelijke omgeving voor iedereen laat werken.