Een groeiende interesse voor het open delen van onderwijsmaterialen en een nationale impuls zorgen ervoor dat er de afgelopen jaren meer aandacht is voor Open Education. Ook binnen Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) wordt hier steeds meer in geïnvesteerd via verschillende initiatieven en samenwerkingen. Dit artikel belicht twee projecten: het openstellen van ontwikkelingsaanbod voor docenten en het delen van virtuele patiëntcasussen.
De context
Open Education is een beweging die zich richt op breed en inclusief onderwijs, waarbij kennis open wordt gedeeld en bestaande ideeën worden aangevuld. Voor Lucinda Jones, de directeur van de Universiteitsbibliotheek (UB), is Open Education van groot belang. Dit thema sluit namelijk naadloos aan bij de focus van de nieuwe EUR-strategie (Strategy 2030) op engagement en maatschappelijke impact. Een belangrijk onderdeel van Open Education is het zo vrij mogelijk beschikbaar maken en delen van onderwijsmateriaal om barrières tijdens het leerproces waar zoveel mogelijk weg te nemen en om de betrokkenheid en impact met maatschappelijke actoren te verhogen. Lucinda legt uit dat er binnen EUR al verschillende samenwerkingsverbanden zijn om dit mogelijk te maken. De UB werkt bijvoorbeeld samen met facultaire ambassadeurs, Academische Zaken (AZ) en de Community for Learning & Innovation (CLI).
Landelijke samenwerking
Ook op landelijk niveau staat Open Education hoog op de agenda. Universiteiten van Nederland (UNL) ziet Open Education als onderdeel van de Open Science agenda UNL, vertelt Lucinda. Aan deze agenda wordt gewerkt via Npuls: het Nationale Groeifondsprogramma waarbinnen alle publieke universiteiten, hogescholen en mbo-scholen samenwerken aan een toekomstbestendige onderwijssector. Lucinda geeft aan dat Npuls verschillende doelen op heeft gesteld voor de onderwijssector, de zogenaamde ‘sectordoelen’. Een van deze doelen gaat over Open Education: Leren persoonlijker en effectiever vormgeven.
Edusources
Voor het faciliteren van Open Education maakt EUR onder andere gebruik van Edusources. Lucinda legt uit dat dit een digitale sectorvoorziening is van SURF waar onderwijsprofessionals materialen kunnen delen, vinden en gebruiken en waar zij kunnen samenwerken om hun onderwijs te verrijken.
Voorbeeld 1: het delen van het ontwikkelingsaanbod voor docenten
Een voorbeeld dat het belang van Open Education laat zien, komt van Tanisha Bachasing, projectmanager bij de Community for Learning & Innovation (CLI). Het onderwijs verandert snel door digitalisering, kunstmatige intelligentie (AI) en de manier waarop studenten hiermee omgaan. Om docenten hierbij te ondersteunen, bieden universiteiten trainingen en cursussen aan. Maar dit aanbod is versnipperd en er wordt op veel plaatsten hetzelfde materiaal ontwikkeld. Om dit te verbeteren, leidt Tanisha werkgroepen op nationaal en regionaal niveau. In deze werkgroepen wordt samengewerkt aan een toegankelijk en overzichtelijk ontwikkelaanbod voor alle docenten in het hoger onderwijs.
Een belangrijk voorbeeld van zo’n samenwerking is de Professional Development Exchange Hub (PDEH), waarin 12 Nederlandse universiteiten hun expertise en trainingsaanbod voor elkaar openstellen. Binnen dit samenwerkingsverband wordt ook toegewerkt naar de gezamenlijke ontwikkeling van trainingen. Op dit moment ligt de focus op het ontwikkelen van een AI-leerlijn, waarin het beste aanbod rondom dit onderwerp van alle universiteiten wordt gecombineerd. Tanisha zoekt hierin ook de verbinding met hogescholen en MBO-instellingen via Npuls, zodat al het aanbod en inzichten gecombineerd kunnen worden in deze leerlijn via online modules die gepubliceerd zullen worden via Edusources.
Door deze inzichten en trainingen over AI uit zowel de PDEH als Npuls-context te combineren, wordt gewerkt aan een toekomstgericht en schaalbaar ecosysteem dat docenten duidelijkheid biedt over de beschikbare mogelijkheden. Het doel is om de AI-leerlijn in februari 2026 te publiceren, een belangrijke mijlpaal voor Open Education. Tanisha benadrukt dat samenwerking hierin cruciaal is en citeert Harvard-professor Linda Hill: “Innovation is not about solo genius, it’s about collective genius.”
Voorbeeld 2: het delen van virtuele patiëntcasussen in medisch onderwijs
Een ander voorbeeld komt van Mathijs Doets, adviseur ICT & onderwijs bij Erasmus MC. Medische studenten leren tijdens hun opleiding ‘klinisch redeneren’. Dit is het proces waarbij zorgprofessionals systematisch informatie analyseren om tot een diagnose en behandelplan te komen. Om iedere student genoeg te laten oefenen met deze belangrijke vaardigheid zijn heel veel patiëntcasussen nodig. Mathijs legt uit dat het onmogelijk is om genoeg acteurs in te zetten voor alle studenten, en dat je echte patiënten niet onnodig wilt belasten. Daarom maken ze gebruik van virtuele patiëntcasussen.
Het maken van goede virtuele casussen kost echter veel tijd. Om dit efficiënter te maken, werkt Erasmus MC samen met Radboud UMC aan een gedeeld aanbod via de website MedischOnderwijs.nl. Omdat deze website verouderd was, dienden ze een aanvraag in voor de Boost je collectie subsidie van Npuls, die werd toegekend. Nu worden alle patiëntcasussen aangeboden via Edusources, en is er interesse van nieuwe partners zoals UMC Utrecht en Amsterdam UMC. Zo bouwen ze aan een toekomstbestendige collectie met voldoende oefenmogelijkheden voor studenten.
Lees meer: Veranderaars aan het woord - Boost je collectie | Npuls
Meer weten over Open Education?
Ben je geïnteresseerd in Open Education of wil je zelf aan de slag met Edusources? De Universiteitsbibliotheek van EUR staat klaar om je te ondersteunen. Op de UB-website vind je uitgebreide informatie, inspirerende video's met best practices en een contactformulier om direct hulp te vragen.
Wil je meer weten over het gezamenlijke cursusaanbod van universiteiten? Bezoek dan deze pagina. Binnenkort wordt hier ook meer informatie gedeeld over de AI-leerlijn.
- Gerelateerde links
- Meer over Npuls & EUR
Meer CLI nieuws
