De haven van Rotterdam is nu nog een van de grootste industrie- en energiegebieden van Europa. Er wordt daar veel gewerkt met fossiele brandstoffen, zoals olie en gas. Kan de haven overstappen op schone en slimme energie? En kan de haven daarbij sterk blijven in de concurrentie met andere landen? Tijdens de Opening Academisch Jaar 2026/2027 vertelt dr. Yashar Ghiassi-Farrokhfal hier meer over. Hij werkt als universitair hoofddocent bij Rotterdam School of Management, Erasmus University (RSM). Ook leidt hij drie initiatieven op het gebied van energie: ECET, CESI en ECDA.
Het thema van de Opening Academisch Jaar is Utopia? Bouwen aan veerkrachtige samenlevingen. De centrale vraag is: hoe kunnen wetenschap, overheden, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties samenwerken om oplossingen voor de toekomst te ontwikkelen? Voor Ghiassi-Farrokhfal is de energietransitie hier een goed voorbeeld van.
De haven van Rotterdam als voorbeeld voor Europa
De haven van Rotterdam is veel meer dan een plek waar goederen aankomen en vertrekken. Het havengebied is maar 0,3% van heel Nederland. Toch is de haven heel belangrijk voor de energie van Nederland en Europa. Daarom kan de haven volgens Ghiassi-Farrokhfal een voorbeeldproject worden voor de energietransitie in heel Europa.
dr. Yashar Ghiassi-Farrokhfal: "Ook in 2050 blijft Rotterdam de belangrijkste energiepoort van Europa. Alleen zal de bron van de energie die erdoorheen stroomt fundamenteel anders zijn."
Nu draait alles nog vooral om fossiele brandstoffen. Maar Ghiassi-Farrokhfal ziet een toekomst met groene stroom, waterstof, duurzame brandstoffen en herbruikbare grondstoffen. De haven ligt dicht bij de windmolens op de Noordzee. Er is al veel bestaande infrastructuur, zoals gasleidingen. En er zijn grote fabrieken die goed samen kunnen werken op het gebied van stroom, waterstof en restwarmte. Daarom heeft Rotterdam een goede kans om hét centrum voor schone energie in Europa te worden. Als dit lukt, kan Rotterdam een voorbeeld zijn voor andere industriegebieden in Europa. Zij kunnen dan ook economisch sterk blijven én duurzamer worden.
Slimmere keuzes met data en kunstmatige intelligentie
De overstap naar schone energie vraagt om meer dan nieuwe windmolens of waterstofleidingen, stelt Ghiassi-Farrokhfal. Het energiesysteem wordt steeds ingewikkelder. Zonne- en windenergie, elektrische auto's, warmtepompen en batterijen moeten steeds beter met elkaar samenwerken. "De toekomst is onzeker. Daarom moeten we systemen bouwen die zich kunnen aanpassen aan verschillende scenario's", legt Ghiassi-Farrokhfal uit.
Data en kunstmatige intelligentie spelen hierbij een grote rol. Ook 'digitale tweelingen' helpen: dit zijn exacte digitale kopieën van bijvoorbeeld een fabriek, een gebouw of zelfs een hele stad. Deze technologie kan helpen een energiesysteem slimmer aan te sturen. Ook kunnen we betere keuzes maken voordat er miljarden euro's worden uitgegeven aan nieuwe infrastructuur. Zijn ambitie is duidelijk: samenwerken om van de Rotterdamse haven een van ’s werelds eerste echt slimme havens te maken. "In plaats van iedere sector afzonderlijk te optimaliseren, moeten we het hele energiesysteem als één geheel laten samenwerken."
Wat merkt de Rotterdammer ervan?
De energietransitie speelt zich niet alleen af in de haven. Ook inwoners van Rotterdam gaan de veranderingen merken in hun dagelijks leven: op het werk, op straat, thuis en zelfs in de supermarkt. Een van de grootste voordelen is een schonere en gezondere leefomgeving. Als de industrie, de scheepvaart en het zware transport overstappen op schone energie, komt er minder luchtvervuiling en minder CO2-uitstoot.
Ook op de arbeidsmarkt verandert er veel. Er komen veel nieuwe banen bij op het gebied van duurzame energie, waterstof, digitale technologie en kunstmatige intelligentie. Sommige traditionele banen verdwijnen of veranderen. Maar de vraag naar nieuwe vaardigheden groeit snel. "De transitie naar schone energie zal in de toekomst waarschijnlijk een van de grootste bronnen van werkgelegenheid zijn", stelt Ghiassi-Farrokhfal. Daarom is het volgens hem belangrijk dat mensen hun leven lang blijven leren.
Daarnaast worden burgers steeds bewuster en actiever betrokken bij hun eigen energiegebruik. Nu huizen, voertuigen en apparaten steeds meer met elkaar verbonden raken, krijgen mensen beter zicht op hoe, wanneer en waarom ze energie gebruiken. "Mensen krijgen meer controle over hun energiedata en kunnen zelf bepalen met wie zij die delen", aldus Ghiassi-Farrokhfal.
Onze relatie met energie verandert ook. Het gaat straks minder om hoeveel energie we per jaar gebruiken. Het gaat meer om wannéér we energie gebruiken, vooral op drukke momenten. Kunnen we ons verbruik dan aanpassen? Als we vaker energie gebruiken op momenten dat er veel groene stroom is, blijft het elektriciteitsnet betaalbaar en betrouwbaar. Flexibiliteit wordt dus heel waardevol.
De belangrijkste keuzes maken we nu
Volgens Ghiassi-Farrokhfal ligt de grootste uitdaging niet in 2050, maar juist in de komende jaren. Investeringen in elektriciteitsnetten, waterstofinfrastructuur en het uitstippelen van de koers voor de toekomst zullen bepalend zijn voor de werking van het energiesysteem in de komende decennia. "De keuzes die we de komende tien jaar maken, bepalen het energiesysteem voor toekomstige generaties."
Daarom is meer nodig dan alleen techniek, vindt hij. Ook onderwijs, digitalisering, nieuwe vaardigheden en samenwerking zijn hard nodig om de energietransitie te laten slagen. "De energietransitie is niet alleen een technische uitdaging. Het is net zo goed een economische, maatschappelijke en bestuurlijke opgave."
Samen bouwen aan een veerkrachtige samenleving
Geen enkele organisatie kan deze uitdaging alleen oplossen. Daarom ziet Ghiassi-Farrokhfal een belangrijke rol voor onze universiteit: "Erasmus Universiteit Rotterdam levert een bijdrage door expertise op diverse gebieden samen te brengen. Op die manier helpt zij overheden, bedrijven en de samenleving om tijdens de energietransitie betere beslissingen te nemen op het gebied van investeringen, bedrijfsvoering en beleid."
Die multidisciplinaire samenwerking sluit naadloos aan bij het thema van de Opening Academisch Jaar. Veerkrachtige samenlevingen ontstaan immers niet vanzelf. Ze vragen om kennis, innovatie en samenwerking. Of zoals Ghiassi-Farrokhfal het samenvat: "De energietransitie gaat niet alleen over het vervangen van fossiele brandstoffen. Het gaat om de keuzes die we vandaag maken en om het bouwen van een energiesysteem dat schoon, veerkrachtig en intelligent is."
- Onderzoeker
- Meer informatie
Meer weten over hoe de Rotterdamse haven er volgens Yashar Ghiassi-Farrokhfal in 2050 uit kan zien? Kom naar de Opening Academisch Jaar 2026/2027 op 31 augustus en hoor er meer over.
Meer wetenschapsverhalen? Kijk op ons online magazine Erasmus Extra.
- Gerelateerde content
