"De klimaatcrisis vraagt om een fundamenteel ander economisch systeem"

Bosbranden, overstromingen en de warmste zomer in Nederland ooit gemeten. De klimaatcrisis is hier en gaat niet meer weg. Tijdens Studio Erasmus vertelde hoogleraar sociaaleconomische transities Derk Loorbach in een minicollege wat we als maatschappij moeten doen om het niet nóg verder te laten escaleren.

"Ik was 25 jaar geleden nog hoopvol: mensen zien de klimaatcrisis aankomen, je krijgt een kritische massa en er komt een sociaal kantelpunt", vertelt Loorbach in zijn mini-college. "Maar achteraf gezien was dat naïef, want de realiteit blijkt een stuk weerbarstiger. De veerkracht van allerlei maatschappelijke systemen is enorm."

Wetenschapper Derk Loorbach geeft presentatie op het podium bij Studium Generale.
Arie Kers

De kosten van niets doen

Onderzoek toont dat klimaatverandering inmiddels ook onze economie bedreigt. Schade aan infrastructuren en huizen nemen toe, maar ook de gezondheidszorg wordt meer belast. "De schade van klimaatverandering wordt zo groot dat we het niet meer kunnen opbrengen om te compenseren. Wij noemen dat de kosten van niets doen."

Het enige antwoord op de klimaatcrisis volgens de hoogleraar? Een fundamenteel ander economisch systeem. "Onze huidige leefomgeving is ingericht op consumptie zodat de economie kan groeien. Dat resulteert in een verlies aan biodiversiteit en een klimaatcrisis. We moeten het systeem zo inrichten dat we binnen de grenzen van de planeet consumeren en produceren", vertelt hij.

Luister naar het minicollege

Dat dat mogelijk is, toont Loorbach aan de hand van een paar voorbeelden. "Op Rotterdam-Zuid kun je bij eethuis Mensa Mensa elke avond terecht voor een plantaardige maaltijd van vijf euro. Dat noemen we een publiek voedselsysteem. Publiek voedsel gaat over de vraag wat we met elkaar kunnen doen om ons voedsel weer als een basisbehoefte te organiseren."

Een koe graast in een groen weiland, met molens op de achtergrond.
Daniela Paola Alchapar (Unsplash)

Regeneratieve boerderijen

Een ander voorbeeld zijn regeneratieve, coöperatieve boerederijen. "Die boeren leggen bij hun voedselproductie de focus op natuurherstel. Het is duurder, maar de kwaliteit gaat ook omhoog en het creëert allerlei andere vormen van waarde. In plaats van geld te steken in megastallen die gericht zijn op winst en hen te financieren, moeten we ons publieke geld in dit soort boerderijen steken."

Een ander voorbeeld dat Loorbach noemt is publieke mobiliteit. Volgens hem kunnen we als gemeenschap in een stad, dorp of gemeente samen mobiliteit publiek maken door veel meer gebruik te maken van deelvervoer.  

"We moeten een natuurpositieve economie creëren", aldus de wetenschapper. "Als ik één ding mag meegeven is het: kijk waar je geld naartoe gaat in je dagelijkse leven en hoe dat geld kan helpen bouwen aan een natuurpositieve economie, want het ís mogelijk."

Bekijk het hele minicollege

Wetenschapper Derk Loorbach geeft een minicollege bij Studio Erasmus.

Derk Loorbach bij Studio Erasmus

Onderzoeker
Meer informatie

Persvragen? Neem contact op met Wouter Mulders, Communicatie Coördinator bij DRIFT, via email mulders@drift.eur.nl of telefoon 010-4089615.

Meer wetenschapsverhalen? Kijk op ons online magazine Erasmus Extra.

Gerelateerde content
De box 3-belasting houdt de politiek al tijden bezig. Hoe kan het systeem eerlijker? Econoom Aart Gerritsen legt het uit.
Blauwe Belastingdienst-envelop met witte adressticker.
De auto krijgt steeds minder ruimte in Rotterdam. "En dat is goed voor de leefbaarheid en de economie", vertelt mobiliteitseconoom Giuliano Mingardo.
Straat in Rotterdam vlakbij Blaak met geparkeerde auto’s, bomen, woonblokken en moderne toren tegen blauwe lucht.

Vergelijk 0 opleiding