Een begroting dichten met betaald parkeren: geen uitweg voor alle gemeenten

Arjen Schep, bijzonder hoogleraar Heffingen van Lokale Overheden aan Erasmus School of Law, verklaart aan EenVandaag dat het verhogen van de parkeerbelastingen een middel kan zijn om de begroting voor beleidsplannen rond te maken, maar geeft daarbij mee dat niet elke gemeente deze mogelijkheid heeft. In dit artikel gaat hij dieper in op de uitbreidingsplannen voor parkeertarieven in Rotterdam. 

Een gat in de begroting  

Ondanks de ontstane onrust verduidelijkt Schep dat een gemeente dit mag doen. “Om meer inkomsten te ontvangen heeft de gemeente maar een paar knoppen waar ze aan kan draaien. Een gemeente heeft een aantal mogelijke belastingen om tussen te kiezen: belasting op eigenaren en huurders van onroerende zaken (OZB), toeristenbelasting, forensenbelasting van tweede woningen en de parkeerbelasting. De opbrengst van deze belastingen is vrij besteedbaar. Heffingen als de afvalstoffenheffing en de rioolheffing dienen voor de dekking van kosten van wettelijke afval- en rioleringstaken. Voor Rotterdam is het dan ook kiezen tussen de toerist, de automobilist of de woningeigenaar. En zo komt het parkeertarief er aantrekkelijk uit."  

Daaropvolgend voegt Schep toe dat er steeds meer taken bij de gemeente komen liggen, terwijl er tegelijkertijd de opdracht is om te bezuinigen. "Gemeenten ontvangen het merendeel van hun inkomsten van het Rijk via het gemeentefonds. Dat fonds wordt verdeeld onder alle gemeenten op basis van lokale kosten en de mogelijkheden om inkomsten te generen. Met de uitbreiding van gemeentelijke taken zijn ook de financiële risico's toegenomen voor gemeenten, bijvoorbeeld op jeugdzorg. Als vervolgens daadwerkelijk tekorten ontstaan, dan is steeds vaker een grotere tariefverhoging van bestaande belastingen nodig of, zoals in Rotterdam, uitbreiding van bestaande belastingen."  

De keuze van Rotterdam  

Een sluitende begroting is altijd een puzzel die moet worden gelegd en in Rotterdam is dit niet anders. Het college van de Gemeente Rotterdam heeft grootse plannen voor de stad: een groenere en duurzamere stad, het bouwen van nieuwe woningen en investeren in voorzieningen voor de Rotterdamse jeugd.  

De heffing levert een substantiële bijdrage aan de Rotterdamse begroting: €276 miljoen in vier jaar. “De uitbreiding van het gebied waarbinnen moet worden betaald voor het parkeren, is een vrij eenvoudige wijze om de opbrengsten te verhogen, zonder de tarieven te hoeven verhogen,” zegt Schep.  

De handhaving van parkeerbelasting is namelijk kostenefficiënt door het gebruik van scanauto's en automatische digitale naheffingsaanslagen. De opbrengst van de parkeerbelastingen is vervolgens vrij besteedbaar en hoeft niet te worden besteed aan verbetering van parkeermogelijkheden of aan investeringen in het deel van de stad waarin deze belastingen worden geheven. “Voor de aanvaardbaarheid van de uitbreiding van de parkeerbelastingen is het echter wel belangrijk dat de gemeente eerlijk uitlegt waarom dit nodig is. In de betrokken wijken is niet zozeer de parkeerdruk de reden voor invoering. Leg gewoon uit wat de reden is voor invoering. Als ik me goed heb ingelezen is dit enerzijds de hiervoor genoemde investeringen en anderzijds een vorm van eerlijkheid omdat in andere delen buiten het centrum ook eerder al betaald parkeren is ingevoerd, zoal bijvoorbeeld in Rotterdam Zuid”, aldus Schep. 

Niet voor elke gemeente  

Eerder dit jaar plaatste Schep in samenwerking met Robert Kastelein de toename van de opbrengst van de parkeerbelastingen in Nederlandse gemeenten in een trend. Gemeenten die een zekere centrumfunctie hebben, doordat daar bijvoorbeeld een theater en bioscoop zijn gevestigdis,aanwezig zijn, zijn beter in staat om meer inkomsten uit parkeerbelastingen te verwerven dan andere gemeenten. Ook hebben gemeenten met toeristische accommodaties, vakantieparken, campings of bezienswaardigheden de mogelijkheid om extra inkomsten te genereren via opbrengsten van toeristenbelasting en forensenbelasting. Deze belastingen worden grotendeels opgebracht door niet-inwoners. Voor gemeenten die zich niet in een van deze twee posities bevinden geldt dat ze zich bij dreigende begrotingstekorten alleen kunnen beroepen op verhoging van de tarieven van de OZB voor de eigen inwoners (woningeigenaren) en bedrijven (eigenaren en huurders). “Op deze manier ontstaat er een ongelijkheid tussen gemeenten met een centrumfunctie en toeristische gemeenten enerzijds en andere gemeente anderzijds”, aldus Schep.  

Volgens Schep verdient die conclusie nuancering: “De uitbreiding van de parkeerbelastingen naar gebieden waar niet direct een parkeerprobleem is, zoals de gemeente Rotterdam nu doet, vormt een nuancering van dat beeld. Vooral de parkeerbelasting in het centrum wordt ook door niet-inwoners opgebracht. In woonwijken draaien vooral de eigen inwoners en (werknemers van) bedrijven voor de parkeerbelasting op.”  

Ten opzichte van kleinere buurgemeenten heeft een stad als Rotterdam meer mogelijkheden om de eigen belastinginkomsten te vergroten. Bijvoorbeeld de toeristenbelasting van cruisepassagiers die de gemeente Rotterdam een aantal jaar terug introduceerde. Een gemeente als Capelle aan den IJssel heeft die mogelijkheid niet.   

Er zijn verschillende oplossingen denkbaar voor de ongelijke uitgangspositie van gemeenten, zo stelt Schep. “Je kunt het geld van de algemene uitkering eerlijker over gemeenten verdelen door ook met mogelijke inkomsten uit parkeren en toerisme rekening te houden. Een andere optie is om te streven naar herziening van de samenstelling van het gemeentelijke belastinggebied dat is gebaseerd op grondslagen die min of meer in alle gemeenten voor komen. Bijvoorbeeld een ingezetenenbelasting.”