De persoonlijkheidsstoornis borderline wordt nog vaak verkeerd begrepen en gestigmatiseerd. Dat bleek opnieuw na een recente aflevering van Goede Tijden Slechte Tijden, waarin het beeld van borderline volgens veel kijkers onjuist en schadelijk was. Wat doet zo’n representatie met mensen die deze diagnose hebben? En waarom is het zo belangrijk om hardnekkige misvattingen te doorbreken?
Over die vragen sprak Karin Slotema, psychiater bij Parnassia Groep en bijzonder hoogleraar persoonlijkheidsstoornissen bij de Erasmus School of Social and Behavioural Sciences, bij Met Mandy! op NPO Radio 1. Samen met ervaringsdeskundige Marleen Klinkert ging zij in op de impact van stigma en recente wetenschappelijke ontwikkelingen in de behandeling van borderline.
Geen eenduidig beeld
Volgens Slotema bestaat er niet één type ‘borderline’. “De diagnose kan zich op heel verschillende manieren uiten,” legt zij uit. “Wat vaak terugkomt zijn drie thema’s: zeer intense emoties die moeilijk te reguleren zijn, een kwetsbaar of wisselend zelfbeeld en problemen in het contact met anderen. Dat patroon is langdurig en begint vaak al in de puberteit.”
Die variatie maakt borderline complex én lastig te herkennen. “Het is geen afgebakend, eenduidig beeld,” aldus Slotema. “En dat draagt helaas bij aan misverstanden.”
Trauma speelt een centrale rol
Een belangrijk element dat volgens Slotema vaak onderbelicht blijft, is de rol van trauma. “Bij veel mensen met borderline spelen ingrijpende gebeurtenissen op jonge leeftijd een centrale rol. Die ervaringen hebben grote invloed op hoe iemand zichzelf ziet en hoe heftig emoties worden beleefd. Situaties in het heden kunnen die oude pijn opnieuw activeren, waardoor reacties veel intenser zijn dan voor buitenstaanders begrijpelijk lijkt.”
De impact van verkeerde representatie
Een van de meest schadelijke misvattingen is volgens Slotema dat het zou gaan om ‘aandacht zoeken’. “Dat is heel pijnlijk,” zegt zij. “Als gedrag alleen als lastig of vervelend wordt gezien, verdwijnt het besef dat er sprake is van een ernstige aandoening met enorme lijdensdruk. Dat belemmert begrip én de stap naar passende hulp.”
Ook het idee dat borderline ‘in je persoonlijkheid zit’ en dus onveranderlijk zou zijn, klopt niet. “Met behandeling nemen klachten vaak aanzienlijk af,” benadrukt Slotema. “Veel mensen voldoen na verloop van tijd niet meer aan de diagnose.”
Verkeerde beeldvorming, zoals in populaire media, kan diep raken. “Voor mensen met borderline is het extreem kwetsend om weggezet te worden als ‘gek’ of als degene die alles veroorzaakt,” aldus Slotema. “Terwijl zij vaak al de hele dag kampen met een zeer hoog stressniveau. Vraag jezelf eens af hoe je functioneert als je voortdurend over je eigen grens heen zit. Dan wordt duidelijk waarom begrip zo essentieel is.”
Hoopvolle ontwikkelingen in behandeling
Tegelijkertijd is er reden voor optimisme. Recent onderzoek laat zien dat traumagerichte therapieën, zoals EMDR, veelbelovend zijn voor mensen met borderline. “Wij hebben onlangs een grote studie afgerond waaruit blijkt dat klachten in korte tijd sterk kunnen afnemen,” vertelt Slotema. “Door direct de onderliggende traumatische ervaringen te behandelen, doorbreek je die voortdurende stressreactie. Dat kan het dagelijks functioneren aanzienlijk verbeteren.”
Representatie doet ertoe
Slotema benadrukt dat de manier waarop media over borderline spreken effect heeft op de manier waarop mensen met deze diagnose worden gezien. Verkeerde of simplistische representaties versterken stigma’s en maken het moeilijker om begrip en passende hulp voor mensen met deze diagnose te bevorderen.
Luister het fragment op de website van NPO Radio 1.
- Professor
- Meer informatie
Julia Wetsteijn, communicatie ESSB, wetsteijn@essb.eur.nl
of
Marjolein Kooistra, communicatie en persvoorlichter ESSB, 0683676038, kooistra@essb.eur.nl
- Gerelateerde content
