Met tien nieuwe steden zou Nederland zich een weg bouwen uit de woningnood. De verkiezingsbelofte van D66 sneuvelde tijdens de formatie, maar het idee erachter is niet verdwenen: als er honderdduizenden nieuwe woningen nodig zijn, moeten we dan niet nadenken over het bouwen van compleet nieuwe steden? We legden die vraag voor aan tien experts uit de wetenschap en de praktijk.
Gezinnen die vastzitten in verouderde woningen, huurders die van het ene tijdelijke contract naar het andere hoppen, jonge werkenden die noodgedwongen de zolder van hun ouders bewonen: de wooncrisis doemt, vooral in grote steden, in allerlei gedaanten op.
Zo gek klonk de belofte van D66 om tien nieuwe steden te bouwen dus niet, zeggen bouwkundige Fransje Hooimeijer (TU Delft) en stedelijk econoom Jeroen van Haaren (Erasmus Universiteit Rotterdam), allebei verbonden aan het Resilient Delta initiative.
Samen werken Hooimeijer en Van Haaren aan een rapport waarin ze het idee nader onderzoeken: waar zouden die nieuwe steden gebouwd kunnen worden als klimaatrisico’s en economische factoren volwaardig worden meegewogen bij de keuze voor bouwlocaties?
Meer dan een verzameling woningen
De onderzoekers zien veel haken en ogen. "Nederland is geen leeg vel papier," zegt Hooimeijer. Wat op de kaart misschien een geschikte bouwlocatie lijkt, is in werkelijkheid vaak landbouwgrond, natuurgebied, waterberging of een gebied met een kwetsbare bodem.
Bovendien is een stad meer dan een verzameling woningen, aldus Van Haaren. "In een stad moeten mensen kunnen wonen, maar ook werken, leren en recreëren. Ook is het belangrijk dat we een stad goed aansluiten op bijvoorbeeld infrastructuur, water- en energievoorzieningen."
Klimaatbestendige stad
Een nieuwe stad moet ook bestand zijn tegen toenemende klimaatrisico’s. Een stad die nu gebouwd wordt, moet er ook over tientallen of zelfs honderden jaren nog staan. Het ontwerp moet daarom rekening houden met het veranderende klimaat en groeiende klimaatrisico’s, zoals toenemende hitte, hevige regenval, droogte, bodemdaling en zeespiegelstijging. Klimaatbestendig bouwen is technisch mogelijk, maar kostbaar.
De kosten van klimaatbestendig bouwen maken de financiering ingewikkeld, zeggen Hooimeijer en Van Haaren. Wie betaalt voor de maatregelen die nodig zijn om een nieuwe stad tegen toekomstige klimaatrisico’s te beschermen? En hoe voorkom je dat de woningen daardoor onbetaalbaar worden?
Ook de keuze voor bouwlocaties stelt beleidsmakers voor een dilemma. Bouwen in de buurt van bestaande economische centra is aantrekkelijk vanwege de werkgelegenheid en voorzieningen, maar daar zijn de klimaatrisico’s vaak groter. Gebieden met een gunstiger bodem- en watersysteem liggen soms verder weg van die economische centra. Waar kan Nederland het beste investeren in nieuwe woningbouw?
10 experts, 10 kanttekeningen
Tijdens de expertmeeting Finance Solutions for a Resilient Delta op 9 juni in Delft organiseerden Hooimeijer en Van Haaren een sessie over de tien nieuwe steden. We vroegen tien aanwezige wetenschappers en experts uit de praktijk hoe zij vanuit hun eigen vakgebied tegen het plan aankijken.
Veel van hen zien tien nieuwe steden niet als een duurzaam antwoord op het woningtekort. Jan Kadijk, manager Kennis & Innovatie bij Dutch Green Building Council (DGBC), noemt het een 'fastfoodoplossing' voor de woningnood. Volgens Kadijk en anderen kunnen we beter kijken naar bestaande steden, waar nog volop mogelijkheden liggen om meer woonruimte te creëren.
In de video hieronder delen de tien experts hun kanttekeningen bij het plan.
Over de 10 experts
- Fransje Hooimeijer is hoogleraar Delta Urbanism aan de TU Delft.
- Jeroen van Haaren is senior onderzoeker Stedelijke en Regionale Economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.
- Bouke de Vries is onafhankelijk expert en adviseur op het gebied van klimaatfinanciering.
- Hidde van Beek is stedenbouwkundig ontwerper bij Defactor Urbanism.
- Emanuel Ubert is universitair docent Strategisch Management aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.
- Martine Rutten is onderzoeker en docent op het gebied van waterbeheer en klimaatadaptatie aan de TU Delft
- Laura Thomas is promovenda aan de TU Delft en doet onderzoek naar de rol van de bodem in ruimtelijke planning en ontwerp
- Zac Taylor is universitair docent Urban Climate Risk & Resilience aan de TU Delft.
- Jan Kadijk is manager Kennis & Innovatie bij de Dutch Green Building Council (DGBC)
- Simone Rots is managing director van het International New Town Institute (INTI)
- Meer informatie
Persvragen?
Neem contact op met Laura van Gelder via laura.vangelder@eur.nl of via tel. 06 253 307 44.
- Gerelateerde content
