In Rotterdam heeft één op de zes huishoudens te maken met financiële problemen of schulden. Vooral mensen met een laag inkomen of zonder werk lopen risico. Langdurige financiële stress kan het mentale en lichamelijke welzijn verminderen en hangt samen met onder andere depressieve klachten, een verhoogde bloeddruk en een groter risico op hart- en vaatziekten. Daarnaast kan de stress het moeilijker maken om gezond gedrag, zoals stoppen met roken, vol te houden. Daarmee zijn geldzorgen niet alleen een economisch probleem, maar ook een sociaal en gezondheidsvraagstuk.
Schaamte, stigma en onzekerheid kan mensen ervan weerhouden om over geldzorgen te praten of hulp te zoeken. Dit onderzoek richtte zich daarom op de vraag of een korte en toegankelijke interventie mensen met een lagere sociaaleconomische positie kan helpen om een eerste stap te zetten.
Een video en interactief kaartenspel
De interventie bestaat uit twee opeenvolgende onderdelen: een online animatie met uitleg (ofwel Steffie: geldzorgen.steffie.nl) en een kaartenspel, beide in eenvoudige taal zodat ze voor iedereen goed te begrijpen zijn.
Steffie legt op een rustige en herkenbare manier uit wat geldzorgen zijn en hoe vaak dit voorkomt. Ook wordt benadrukt dat financiële stress normaal is en dat mensen hier niet alleen in staan, met als doel schaamte te verminderen en het onderwerp bespreekbaar te maken.
Daarna gaan deelnemers aan de slag met een kaartenspel. Dit is een placemat met kaarten vol vragen, tips en voorbeeldzinnen. Het spel is ook online beschikbaar. Deelnemers denken stap voor stap na over hun eigen situatie en kiezen kaarten die bij hen passen om inzicht te krijgen in hun gedachten en gevoelens. Vervolgens selecteren zij praktische tips om het gesprek over geldzorgen aan te gaan en kiezen tot slot één kleine, haalbare stap die zij zelf willen zetten, zoals een gesprek beginnen of een zin gebruiken om geldzorgen bespreekbaar te maken.
Wat hebben we gevonden?
Steffie en het kaartenspel zorgden voor meer motivatie om over geldzorgen te praten en zorgden voor positievere verwachtingen over de persoonlijke en praktische voordelen daarvan. Ook hadden deelnemers een grotere intentie om gesprekken te beginnen over financiële zorgen. Belangrijk was echter dat we vonden dat wanneer men minder stigma ervaart, het effect van de interventie groter is.
Wat betekent dit?
Een korte, toegankelijke interventie kan mensen helpen om geldzorgen bespreekbaar te maken voordat de problemen ernstiger worden. De interventie vervangt professionele ondersteuning niet, maar kan de drempel naar hulp of een intensiever programma verlagen. Een toekomstige versie kan extra aandacht besteden aan het verminderen van stigma.