'Ik voel uw pijn’

Plaatje voorkant boek "Framing"

In 'Framing' geeft de bestuurskundige Hans de Bruijn een boeiend en leerzaam inkijkje in het hedendaagse politieke taalgebruik. Het laat zien hoe politici taal frames gebruiken om de perceptie te sturen en de werkelijkheid naar hun hand te zetten. Toch zijn het niet alleen politici die zich bedienen van framing. Advocaten, reclamemakers en ook managers maken ruimschoots gebruik van taal frames. Tijdens de masterclass van De Bruijn kun je leren hoe je ook zelf frames kunt inzetten om beeldvorming te beïnvloeden.

De afgelopen verkiezingen in Nederland, de VS, Duitsland en Frankrijk tonen overduidelijk aan dat framing behoort tot het standaardinstrumentarium van moderne politicus. Wie niet in staat is politieke soundbites te produceren heeft niets te zoeken op het pluche van de macht: ‘Crooked Hillary’.

Een taal frame of framing, aldus De Bruijn, ‘is een inhoudelijke politieke boodschap die in het politieke debat wordt gebruikt en tot een specifieke interpretatie van de werkelijkheid leidt’. Zijn boek geeft talloze voorbeelden. Wie het leest wordt zich nog nog meer bewust van het feit dat hedendaagse politiek wordt bepaald door pakkende oneliners. Het is een spel van zorgvuldig gekozen woorden waarbij een beroep wordt gedaan op intuïtieve waarheden, alternatieve betekenissen en onderliggende waarden. Wie het spel goed speelt, biedt met zijn taal frame een instant oplossing voor een doorgaans complex probleem: ‘Arme mensen moet je geen vissen geven, maar een hengel’.

Het gebruik van pakkende frames biedt vele voordelen, analyseert De Bruijn. Zelfs de meest onbenullige politicus verwerft met een goed frame extra zendtijd en weet zijn tegenstander in het nauw te drijven. Die moet, waarschuwt De Bruijn, op zijn beurt niet in de val trappen door mee te gaan in het frame. Reframen, is zijn advies aan de politicus in nood, een tegen frame gebruiken. Daarvoor gebruikt hij het 3p-model: beleid (policy), betrokkenheid (personality) en waarden (principles). Wie wordt aangevallen met een beleidsframe moet terugslaan met een waarden- of een betrokkenheidsframe enzovoort.

Met een beetje goede wil zou je framing kunnen zien als de moderne variant van de klassieke retorica. Ook daar ging het erom toehoorders te overtuigen. Niet het gelijk hebben stond centraal, maar het gelijk krijgen. Het 3p-model verwijst ook naar de Aristotelische beginselen van de retorica: ethos (betrokken), pathos (waarden) en logos (beleid). Waar de klassieke retorica het echter moet hebben van een geduldig publiek en retorische gaven van de redenaar, is framing het resultaat van massamedia en de snelle denker. Wil je aanspraak maken op schaarse zendtijd of trending topic worden, dan zul je je boodschap moeten verkopen in een enkele zin: ‘Ik voel je pijn’ (I feel your pain: Bill Clinton). 

De Bruijn’s boek leest als een praktische handleiding hoe om te gaan met framing, maar ook hoe je ze zelf kunt inzetten. Dat maakt de bruikbaarheid breder dan het politieke handwerk alleen. Frames worden breed ingezet in onze samenleving: van de advocaat die een requisitoir houdt, tot de manager die een beleidsplan of nieuwe strategie moet presenteren. C’est le ton qui fait la musique, luidt een Frans spreekwoord, het zijn de woorden die ertoe doen.

@adhofstede

Meer informatie

Deelnemers aan de masterclass Framing ontvangen een gratis exemplaar van het boek. De Masterclass Framing vindt plaats op 24 mei 2018 op de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR). Voor meer informatie en inschrijven, ga naar www.erasmusacademie.nl/framing