‘Maak transitiebeleid beter en systematischer’

Maak transitiebeleid beter en systematischer’

Het is hoog tijd om het beleid voor transities beter en systematischer te doordenken. Dit concludeert ir. Roel van Raak in zijn proefschrift ‘Transitiebeleid: verbindingen tussen dynamiek, governance en instrumenten in een toepassing op de Nederlandse zorg’ dat hij vrijdag 22 januari 2016 aan de Erasmus Universiteit Rotterdam verdedigt. Van Raak nam de zorg als voorbeeld van een sector die fundamenteel verandert. 

Van Raak deed voor zijn proefschrift onderzoek naar beleid op het gebied van fundamentele veranderingen in maatschappelijke systemen, zoals de gezondheidszorg. Deze ‘transities’ in de structuur, cultuur en werkwijze van sectoren, bijvoorbeeld de overgang van fossiele naar hernieuwbare bronnen of van een lineaire naar de circulaire economie, kunnen decennia duren en voltrekken zich vaak grillig. Het is dan ook uitdagend voor beleidsmakers om voor deze transities beleid te formuleren. Maar tegelijkertijd vereisen ontwikkelingen zoals klimaatverandering of vergrijzing dit wèl steeds vaker.

Zorg
Het onderzoek van Van Raak richtte zich op de vraag hoe verschillende wetenschappelijke modellen van transities en –transitiesturing gecombineerd kunnen worden om beter en systematischer beleid te ontwikkelen voor transities. 
Hij nam daarbij de zorg als voorbeeld. Hoe kunnen we op basis van 200 jaar zorggeschiedenis lessen trekken voor de huidige zorgbeleid? Wat leert de geschiedenis van het Kruiswerk (de voorloper van thuiszorg) ons voor de nu zo gewenste wijkgerichte zorg? En: hoe voorkomen we dat we dezelfde fouten opnieuw maken? Ook gaat Van Raak in op de vraag hoe in een wereld waar politiek en bestuur met korte en middellange termijn bezig zijn, lange termijn beleid soms toch succesvol kan zijn en hoe hierop te sturen is.

Verbinding theorie en praktijk
Volgens Van Raak is het hoog tijd om het beleid voor transities beter en systematischer te doordenken. Hij ontwikkelde een raamwerk om transitiebeleid te ontwikkelen dat de relaties versterkt tussen schaalniveaus. Zo legt het de verbinding tussen de lange termijn, acties die genomen moeten worden en het heden. Het is niet alleen een wetenschappelijk resultaat waarop Van Raak zijn doctorstitel hoopt te behalen, maar ook een praktisch toepasbaar resultaat dat gedeeltelijk in de praktijk via actie-onderzoek ontwikkeld is.

Van Raak reflecteert ook op het beleid voor transities in de zorg. Hij concludeert dat hoewel er goede ambities zijn, de relatie tussen beleidsambities en beleidsinstrumenten onvoldoende doordracht zijn. Daarom stuurt het beleid uiteindelijk waarschijnlijk minder op de lange termijn en meer op de waan van de dag.

Over de promovendus
Roel van Raak heeft zijn promotie-onderzoek gedaan bij het Dutch Research Institute for Transitions (DRIFT), onderdeel van de Erasmus Universiteit en academisch verbonden aan de Faculteit der Sociale Wetenschappen. Hij is momenteel werkzaam bij datzelfde instituut als zakelijk manager en senior adviseur.

Meer informatie

Marjolein Kooistra, mediarelaties FSW | 010 4082135 | kooistra@fsw.eur.nl