De leesvaardigheid van Nederlandse jongeren is opnieuw gedaald. Uit de nieuwste PISA-resultaten blijkt dat 39 procent van de Nederlandse 15-jarigen het basisniveau voor leesvaardigheid niet haalt. De cijfers leidden afgelopen week tot veel aandacht in de landelijke media. Prof. dr. Roel van Steensel, hoogleraar Onderwijswetenschappen aan Erasmus School of Social and Behavioural Sciences (ESSB) en gespecialiseerd in lezen en geletterdheid, duidde de resultaten onder meer in de Volkskrant, Het Parool, AD en NU.nl.
Op 8 september werden de resultaten van PISA-2025 bekendgemaakt. Het internationale onderzoek vergelijkt iedere drie jaar de kennis en vaardigheden van 15-jarigen. Waar de Nederlandse prestaties voor wiskunde en natuurwetenschappen ten opzichte van 2022 ongeveer gelijk zijn gebleven, is de leesvaardigheid verder afgenomen. Nederlandse jongeren scoren daarmee lager dan hun leeftijdsgenoten in vergelijkbare Europese landen. Vooral het aandeel leerlingen dat het basisniveau voor lezen niet haalt, valt op: dat steeg van ongeveer een derde in 2022 naar 39 procent in 2025.
Lezen gaat om meer dan een tekst ontleden
In verschillende media ging Van Steensel in op mogelijke verklaringen voor de aanhoudende daling. In de Volkskrant wijst hij onder andere op de manier waarop begrijpend lezen in het onderwijs lange tijd is benaderd. Daarbij ligt volgens hem vaak veel nadruk op strategieën om afzonderlijke teksten te doorgronden, terwijl lezen juist gebaat is bij inhoudelijke kennis en samenhang met andere vakken.
“Lezen is volledig los komen te staan van andere vakken. Terwijl we weten: juist de kennis die je bij die andere vakken opdoet, is een voorwaarde om een tekst te kunnen begrijpen”, zegt Van Steensel in de Volkskrant.
Juist daarom ziet Van Steensel mogelijkheden in een bredere benadering van taal en lezen binnen het onderwijs. De nieuwe kerndoelen, die meer aandacht vragen voor taalvaardigheid binnen verschillende vakken, zijn volgens hem concreter dan hun voorgangers. Tegen de Volkskrant zegt hij daarover: “Ik merk dat mijn studenten nu beter begrijpen wat er van hen wordt gevraagd als ze voor de klas staan.”
Brede aandacht voor leesvaardigheid
Ook in Het Parool, AD en NU.nl werd Van Steensel gevraagd de PISA-resultaten en de achterliggende ontwikkelingen te duiden. Daarbij komt naar voren dat de dalende leesvaardigheid niet tot één oorzaak kan worden teruggebracht. De manier waarop leesonderwijs wordt vormgegeven speelt een rol, maar ook de kennis die leerlingen opbouwen en de bredere omgeving waarin zij lezen zijn van belang.
De resultaten raken bovendien niet alle leerlingen in dezelfde mate. Vooral in het praktijkonderwijs en het vmbo zijn de problemen groot. Van Steensel schreef daarom samen met andere onderwijsonderzoekers een opiniestuk in Trouw, waarin zij ervoor pleiten juist de leerlingen die het verst van het gewenste niveau verwijderd zijn prioriteit te geven bij het verbeteren van de basisvaardigheden.
De media-aandacht sluit nauw aan bij het onderzoek van Van Steensel binnen ESSB. Hij onderzoekt de ontwikkeling van leesvaardigheid, leesgedrag en leesmotivatie en kijkt daarbij onder meer naar de rol die onderwijs en gezin spelen. Een belangrijk aandachtspunt in zijn werk is hoe leesonderwijs zo kan worden ingericht dat kinderen en jongeren niet alleen beter leren lezen, maar ook gemotiveerd raken en blijven om te lezen.
Lees meer
Bekijk de resultaten van PISA-2025 en de bijdragen van Roel van Steensel in de Volkskrant, Het Parool, AD, NU.nl, De Moanne en Trouw.
- Professor
- Meer informatie
Persvragen? Neem contact op met Marjolein Kooistra via tel. 06 83 67 60 38 of mail: kooistra@essb.eur.nl.
- Gerelateerde content
