Vijftien jaar geleden zette Eric Steegers, hoogleraar en afdelingshoofd Verloskunde en Gynaecologie van het Erasmus MC, het nieuwe vakgebied Sociale Verloskunde op. Ook stond hij aan de wieg van het landelijke actieprogramma Kansrijke Start, gericht op de eerste duizend levensdagen van een kind. Kort voor zijn pensioen wil Steegers deze succesvolle aanpak uitbreiden naar veel meer terreinen.
"We kwamen er met meerdere promovendi achter dat de slechte omstandigheden in bepaalde wijken in Rotterdam pasgeborenen een achterstand kunnen geven die ze na twee jaar al niet meer kunnen inlopen", zegt Steegers. "Daar schrokken we enorm van. Kinderen met een valse start doen het minder goed op school en krijgen later vaker lichamelijke en psychische problemen."
Alleen goede geboortezorg is niet genoeg
Steegers legt uit dat goede geboortezorg alleen niet genoeg is. "Kinderen hebben ook goede voeding, een gezond huis en een woonomgeving met genoeg groen en speelmogelijkheden nodig. Maar veel kinderen in achterstandswijken hebben dat allemaal niet. Bovendien hebben hun ouders vaak schulden, geen werk en psychische problemen. Dat moet anders, dacht ik toen; 'Er is een domeinoverstijgende aanpak nodig.' En die begon met een intensieve samenwerking met de gemeente Rotterdam die tot op de dag van vandaag voortduurt."
Werken aan een kansrijke start
Steegers vertelt over de eerste gemeentelijke aanpak 'Klaar voor een Kind' die al in 2009 werd gestart en het programma 'Moeders van Rotterdam' dat in 2014 werd opgezet door het Erasmus MC in samenwerking met onder meer de gemeente. Kwetsbare zwangere vrouwen die te maken hadden met armoede, huisvestings-problemen, huiselijk geweld en andere moeilijke omstandigheden kregen een coach. Vervolgens vergeleek het Erasmus MC de effecten van deze aanpak met die van de reguliere zorg. Intensieve persoonlijke begeleiding bleek een belangrijke bijdrage te leveren aan een kansrijke start.
Als pleitbezorger voor een kansrijke start voor ieder kind ging Steegers in gesprek met diverse ministeries, de SER, VNO-NCW, bouwbedrijven, schuldhulpverleners en wijkontwikkelaars. En dat werkte volgens hem: iedereen zei 'ja'. In 2018 lanceerde het ministerie van VWS het landelijke actieprogramma Kansrijke Start. Inmiddels is dat uitgerold in alle gemeenten.
"Als we niks doen, wordt die kloof alsmaar groter"
Eric Steegers
Hoogleraar Verloskunde en Gynaecologie
Samenwerken om nieuwe kennis te ontwikkelen
Nieuwe dingen ontstaan volgens Steegers vaak op de raakvlakken van verschillende disciplines. Daarom werkt hij intensief samen met Erasmus Universiteit Rotterdam. Steegers deed bijvoorbeeld onderzoek naar de relatie tussen (prenatale) gezondheid en ongelijkheid samen met hoogleraar Toegepaste gezondheidseconomie Tom Van Ourti (ESE), hoogleraar Kinderarmoede Nicole Lucassen (ESSB) en hoogleraar Sociaal-economische transities Derk Loorbach van onderzoeksinstituut DRIFT.
Daarnaast werkt Steegers samen met hoogleraar Arwin van Buuren, Strategic Dean Impact & Engagement. Steegers is er enthousiast over dat impact maken in de maatschappij inmiddels echt een centraal denkkader is geworden bij Erasmus Universiteit Rotterdam. "We analyseren op een wetenschappelijke manier hoe impact maken werkt. Hoe we dat bijvoorbeeld voor elkaar gekregen hebben, die Sociale Verloskunde."
Verder wil Steegers de Convergence (samenwerkingsverband van Erasmus MC, Erasmus Universiteit Rotterdam en TU Delft) verder mobiliseren om nieuwe kennis te ontwikkelen en de maatregelen als een geheel te kunnen aanbieden.
Verder bouwen aan een brede maatschappelijk alliantie
Steegers benadrukt dat het voor mensen die leven in kwetsbare omstandigheden cruciaal is dat de koppeling tussen het medische en sociale domein beter wordt ingebed in de hele gezondheidszorg. "Het kan niet zo zijn dat we alleen onze vaak knappe medische interventies doen en daarna mensen terugsturen naar dezelfde ziekmakende omgeving." Er zal volgens hem anders en vernieuwend zorg verleend moeten worden. Op het thema zorginnovatie werkt Steegers samen met hoogleraar Zorgmanagement Kees Ahaus (ESHPM).
De laatste twee jaar van zijn werkende leven wil Steegers daarom helemaal wijden aan het verder bouwen aan een brede maatschappelijke alliantie Kansrijke Start. Domein-overstijgend en interdepartementaal en ook met private partners. Bijvoorbeeld door samen op te trekken met het Nationaal Programma Leerbaarheid en Veiligheid en bouwbedrijven. "We moeten iets doen om de grote gezondheidsverschillen en kansenongelijkheid te verkleinen. Dat begint bij het begin van een mensenleven. Als we niks doen, wordt die kloof alsmaar groter", concludeert Steegers.
- Professor
- Meer informatie
Persvragen? Neem contact op met Esther Godijn, woordvoerder Sophia Kinderziekenhuis, +31 10 703 32 89, e.godijn@erasmusmc.nl.
- Gerelateerde content
- Gerelateerde links
- Ontdek meer over de Action Line 'Gelijkwaardige zorg'
Kom meer te weten over Convergence
Ontdek alles over Impact & Engagement bij EUR
