Klein is niet altijd fijn in de zorg

Klein is niet altijd fijn in de zorg

Vaak wordt gedacht in termen van een ‘optimale schaal’ en wordt een voorkeur uitgesproken voor kleinschalige zorg, terwijl in de praktijk juist behoefte is aan diversiteit. Het debat is daardoor te eenzijdig.  Dat concludeert Jeroen Postma in het proefschrift ‘Scaling Care’, dat hij vrijdag 5 juni 2015 verdedigt aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Jeroen Postma deed onderzoek naar schaal in verschillende sectoren, waaronder ziekenhuiszorg, wijkzorg en langdurige zorg. “Overal in de zorg zie je dat beleidsmakers, bestuurders, managers en professionals samen met patiënten zoeken naar wat de juiste schaal van organiseren is: kleinschalig, grootschalig of toch kleinschalige zorg binnen grootschalige organisaties”, aldus Jeroen Postma. Intussen vindt een verhit politiek en publiek debat plaats waarin grootschaligheid wordt geassocieerd met bureaucratie, megalomane bestuurders en afstand, en kleinschaligheid juist met menselijkheid, flexibiliteit en nabijheid.

Praktijk
‘Scaling Care’ laat zien dat deze associaties geen recht doen aan de praktijk. Het maatschappelijke debat gaat volgens Jeroen Postma te vaak alleen over de omvang van een organisatie in termen van het aantal medewerkers of de omzet. Hierdoor is onvoldoende aandacht voor samenwerking over de grenzen van organisaties heen en het werk dat ook binnen grootschalige organisaties wordt verricht om zorg op maat van patiënten te organiseren. “We moeten driedimensionaal gaan kijken: niet alleen naar omvang, maar ook naar hoe een bepaalde schaal wordt ingevuld en wat de consequenties daarvan zijn.”

Aandacht voor proces in plaats van voor omvang
In plaats van de huidige fixatie op omvang is het daarom volgens Postma veel belangrijker om aandacht te besteden aan het proces waarin tot schaalbeslissingen wordt gekomen. In dit proces wegen bestuurders en managers een breed palet aan waarden af (onder andere kwaliteit van zorg, kosten en toegankelijkheid) en betrekken zij veel verschillende belanghebbenden (onder andere professionals, patiënten en ketenpartners). Dit leidt tot diversiteit: op sommige plaatsen is schaalvergroting door fusie noodzakelijk, elders juist schaalverkleining of meer aandacht voor netwerksamenwerking.

Klein is niet altijd fijn
Postma concludeert dat beleid en toezicht op schaal in de zorg, bijvoorbeeld in de huidige discussie over fusies, hiermee onvoldoende rekening houdt en teveel is gebaseerd op eendimensionaal denken. “Het romantische beeld van ‘klein is fijn’ overheerst, terwijl de samenhang tussen schaal en verschillende waarden van zorg helemaal niet zo eenduidig is. Soms draagt schaalvergroting, mits goed doordacht, juist bij aan kwaliteit en doelmatigheid van zorg. Het zorglandschap is zo divers, daar past niet één optimale schaal bij.”  Postma pleit daarom voor minder dogmatiek en meer ‘schaalsensitiviteit’ bij beleidsmakers en toezichthouders.

Meer informatie

Team Persvoorlichting, T (010) 408 1216 E press@eur.nl