AI staat inmiddels stevig op de managementagenda. Thema’s als privacy, transparantie en non-discriminatie zijn terecht belangrijke aandachtspunten geworden. Tegelijkertijd blijven veel organisaties hangen bij deze ‘standaard’ ethische vraagstukken, terwijl de meer fundamentele vragen vaak onbesproken blijven.
Hoe zal ik of mijn organisatie veranderen onder invloed van AI en willen we die verandering wel? Wat doet AI met ons oordeel, onze verantwoordelijkheid en onze manier van organiseren? Welke aannames liggen besloten in de beloften van AI – en zijn die wel realistisch? Hoe verandert leiderschap wanneer beslissingen steeds vaker door algoritmen worden voorbereid of genomen? En in hoeverre hebben organisaties daadwerkelijk invloed op de richting waarin AI zich ontwikkelt?
In deze masterclass verleggen we de focus van compliance naar kritische reflectie en strategische duiding. We verdiepen ons in de onderliggende ethische, maatschappelijke en politieke implicaties van AI en onderzoeken hoe deze doorwerken in organisaties, beleid en leiderschap. Daarbij analyseren we expliciet de vaak impliciete aannames en dominante denkbeelden rondom AI, en toetsen we of deze daadwerkelijk standhouden.
De masterclass is sterk praktijkgericht. Aan de hand van actuele en herkenbare casussen reflecteren deelnemers gezamenlijk op concrete dilemma’s uit de praktijk. De benadering is filosofisch waar nodig, maar altijd toegepast en relevant: ethische, economische en bedrijfskundige perspectieven worden ingezet als denkgereedschap om scherper te kunnen oordelen en handelen.
Centraal staat het besef dat AI geen doel op zich is, maar een middel. Een middel dat pas waardevol is wanneer het bijdraagt aan het floreren van organisaties én samenleving – en dat vraagt om doordacht leiderschap.
Waarom deze Masterclass?
Na het volgen van deze masterclass bent u in staat om:
- Actuele leiderschaps- en managements-dilemmas te benaderen vanuit een kritisch-ethisch reflectiekader;
- Een zelfstandige visie te ontwikkelen met betrekking tot de ethische, maatschappelijke en bedrijfsmatige impact van AI voor uw organisatie;
- Veel voorkomende denkfouten en dominante opvattingen rond onze verhouding tot AI te herkennen, bekritiseren en weerleggen;
- Impliciete aannames en veronderstellingen rond AI te analyseren en bekritiseren;
- Ethische reflectie operationaliseren in de praktijk van uw organisatie.
Doelgroep
Leiders, managers, bestuurders en senior professionals die zich geconfronteerd zien met strategische, ethische en maatschappelijke vraagstukken rond AI en daarop een onderbouwde visie willen ontwikkelen.
Programma
De masterclass bestaat uit twee dagen (vier dagdelen) en kent een sterke wisselwerking tussen theorie, reflectie en praktijk.
Dag 1
Opening en positionering
- Actuele AI-uitdagingen
- AI in besluitvorming, HR, finance, security, toezicht en dienstverlening
Spanningsvelden tussen innovatie, efficiëntie en verantwoordelijkheid
- Standaard-ethische AI-benaderingen
- Privacy, transparantie, uitlegbaarheid, non-discriminatie
- Wet- en regelgeving (AVG, AI Act) in hoofdlijnen
De rol en beperkingen van compliance-denken
- Reflectiekader: Aannames en dominante opvattingen rond AI
- Mens- en wereldbeelden in AI-systemen
- AI als socio-technisch en normatief systeem
- Reflectie-opdracht op eigen praktijk: Wat zegt onze AI-strategie over onze organisatie?
- Ethische uitdagingen in de praktijk
- Vraagstukken rond operationaliseren ethiek
- Normatieve besluitvorming
Benaderingen ‘Ethics by Design’
- Praktijkcasussen I
- Casussen uit organisaties (beleid, governance, implementatie)
- Analyse in groepen aan de hand van het reflectiekader
- Plenaire bespreking en verdieping
- Organisatorische randvoorwaarden ethiek
- Structuren en processen rond ethiek
- Organisatorische volwassenheid
- Ethische ambities
- Praktijktoets AI Ethics Maturity
- Waar sta je als organisatie?
- Waar is verbetering mogelijk en hoe ziet dat eruit?
- Plenaire kennisuitwisseling rond inzichten
Dag 2
- Deep impact van AI
- Maatschappelijke en politieke dimensies
- Hoe veranderen economische relaties?
- Hoe veranderen sociale relaties?
- Hoe veranderen politieke relaties?
- Existentiële dimensie
- Hoe verandert onze relatie met de wereld?
- Hoe verandert onze relatie met onszelf?
Navigeren van een veranderende wereld
- Deep impact op organisaties en professionals
- Veranderingen in autonomie, professionaliteit en werk
- Besluitvorming en verantwoordelijkheidsverdeling
- Organisatiecultuur onder invloed van AI
- Visieontwikkeling en leiderschap
- Kunnen en willen we AI bijsturen?
- Normatieve keuzes in AI-strategie en governance
- Verantwoord leiderschap in een AI-gedreven context
- Praktijkcasussen II & integratie
- Verdere casuïstiek en dilemma’s
- Vertaling van reflectie naar concrete keuzes
- Peer feedback en gezamenlijke duiding
- Afronding en persoonlijke opbrengst
- Formuleren van een eigen visie op AI en ethiek
- Implicaties voor beleid, leiderschap en organisatie
- Wat neem ik mee naar morgen?
